Σαλαντίν

[ΑΤΖΑΡΑΚΗΣ]

Ο Σαλαντίν ή Σαλαδίνος εξελληνισμένα(πλήρες όνομα:"Salah al-Din Yusuf Imbn Ayyub") γεννήθηκε το 1138μ.Χ.,την εποχή που ο μουσουλμανικός κόσμος αγωνιζόταν να ξεπεράσει τις μεταξύ του έριδες και να αντιμετωπίσει την μάστιγα των Φράγκων Σταυροφόρων.Ήταν κούρδος στην Καταγωγή.Ο πατέρας του Σαλαντίν,Αγιούμπ,μετά από ένα περιστατικό κατά το οποίο έσωσε τον Νουρεντίν(Nur ud Din) από το θάνατο, έγινε μαζί με τον αδερφό του, Σερκούχ, στρατηγός του μεγάλου Σελτζούκου Ηγέτη.
Μετά από το θάνατο του πατέρα και του θείου του,επιλέχτηκε διοικητής της πρόσφατα κατακτημένης Αιγύπτου των Φατιμιδών,υποτελής του Νουρεντίν.Αποτελεί ειρωνία το ότι επιλέχτηκε όχι τόσο για τα προσόντα του, αλλά για το ότι όλοι πιστευαν πως δεν ήταν ικάνος να αμφισβητήσει την εξουσία του Νουρεντίν.Ο πανέξυπνος και φιλόδοξος,παρ'όλα αυτά,νεαρός κούρδος αγνόησε επανειλημμένα τις υποδείξεις του Σελτζούκου,οδηγώντας τις σχέσεις μεταξύ τους σε ρίξη και παρ' ολίγου σε πόλεμο,αν το 1174 δεν πέθαινε ο Νουρεντίν,αφήνοντας τον Σαλαντίν ελέυθερο να κάνει δική του και τη Συρία,περικλείοντας σα μεγγένη το Βασίλειο της Ιερουσαλήμ.
Χρόνια αργότερα και,παρ'όλο που είχε επιτευχθεί μια εύθραυστη ειρήνη,ο άπληστος Ρεϋνάλδος του Σαντιγιόν επιτέθηκε σε ένα αιγυπτιακό καραβάνι,με προορισμό τη Μέκκα,στο οποίο μάλιστα επέβαινε και η αδερφή του Σαλαντίν.Αυτό έδωσε την ευκαιρία στο Σουλτάνο να δικαιολογήσει την όποια επιθετική απόπειρα ενάντια στου Φράγκους.Ο Βασιλιάς της Ιερουσαλήμ,Γκυ ντε Λουζινιάν,συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο στρατό από σταυροφόρους που γνώρισε ποτέ η Παλαιστίνη,που μετα βίας έφτανε τον αριθμό τον Μουσουλμάνων πολεμιστών και βάδισε προς ανατολάς.Ο σοφός σουλτάνος άφησε την ξηρασία και την εξάνλτηση να καταπονέσουν τους Φράγκους,αποκόπτοντάς τους την πρόσβαση σε νερό,αλλά και από το δρόμο της επιστροφής.Εξαπέλυσε εναντίον τους μια φοβερή επίθεση κοντά στο χωριό Χατίν,δίπλα στη λίμνη της Τιβεριάδας, κατέσφαξε μέχρις εσχάτων τους "άπιστους" και πήρε ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό,το Ιερότερο Κειμήλιο της Χριστιανοσύνης.Αιχμαλώτησε τον βασιλιά και σκότωσε τον Ρεϋνάλδο και τον Μέγα Μάγιστρο του Ναού.(1187μ.Χ.)
Ύστερα από αυτήν τη σημαντική νίκη τα κάστρα και οι πόλεις των Φράγκων έπεσσαν το ένα μετά το άλλο(εκτός της Τύρου) και ύστερα από συνθηκολόγηση,ο Σαλαντίν κατέλαβε την Ιερουσαλήμ,την τρίτη ιερότερη πόλη για τους μουσουλμάνους μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα, αποκαθιστώντας την χαμένη αίγλη και την αισιοδοξία του Ισλάμ,μετά από τόσα χρόνια υποτίμησης και ανοχής.Πρέπει να σημειωθεί ότι,σε αντίθεση με της βιοπραγίες,τις σφαγές και τις βαναυσότητες που ακολούθησαν την πρώτη πτώση της Ιερουσαλήμ στα χέρια των Σταυροφόρων(1099μ.Χ),ο ένδοξος ηγέτης του Ισλαμικού κόσμου μπήκε στην πόλη θριαμβευτής επιβάλοντας στα στρατέυματά του απόλυτη πειθαρχία,με αποτέλεσμα κατά την είσοδό του στην πόλη να μη χυθεί ούτε στάλα αίμα.



Σαλαντίν
Το Άγαλμα του Σαλαντίν στη Δαμασκό



Η Αυτοκρατορία του Σουλτάνου και τα Σταυροφορικά Κρατίδια

[ΑΤΖΑΡΑΚΗΣ]

Την πτώση της Ιερουσαλήμ,ακολούθησαν θρήνοι και εκκλήσεις προς τους άρχοντες και τους βασιλείς των Φράγκων και κυρίως προς τον Βασιλιά της Ανδεγαυικής Αγγλίας των Πλαταγενετών, Ριχάρδο Α' τον επωνομαζόμενο και Λεοντόκαρδο και της Γαλλίας των Καπετίδων, Φίλιππο Β' Αύγουστο.Οι δυο βασιλείς ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα αυτό ηγούμενοι της Γ' Σταυροφορίας,της ενδοξότερης ίσως που έγινε ποτέ.Ο Ριχάρδος,πανέξυπνος και ιδιοφυής στρατιωτικός,γενναίος και ανίκητος πολέμιστής,έφτασε στην Ελέυθερη ακόμη Τύρο με το σταυροφορικό στρατό ,ακολουθούμενος από τον περισσότερο διπλωμάτη και δόλιο,παρά ένδοξο και γενναιο στη μάχη Φίλιππο.Μετά από λίγο διάστημα ,παρ'όλα αυτά,ο Φίλιππος αποχωρεί από τους Αγίους Τόπους ντροπιασμένος,ασθενικός και όπως πάντα στη σκιά του βασιλιά Ριχάρδου.Ο Σαλαντίν ανησύχησε από την νέα,αλλά και αναμενόμενη, αυτή εισβολή,που όμως δεν το είχε βρει απροετοίμαστο.
Οι Σταυροφόροι ακολούθησαν πορεία παραλληλη με την ακτογραμμή "ελευθερώνοντας" ταυτόχρονα τις πόλεις στο δρόμο τους,με πρώτη την Άκρα.Οι μουσουλμάνοι ακολουθούν από κοντά, με τον Σαλαντίν σε ετοιμότητα και εγγρήγορση με σκοπό να βρει το κατάλληλο σημείο απο το οποίο θα εξαπέλυε την επίθεση του.Ο Ριχάρδος,έξυπνος και μεγαλοφυής, βαδίζει σε σχοιματισμό τέλεια σχεδιασμένο για να αποκρούσει την οποιαδήποτε επίθεση.Παρά τη συνεχή ρίψη βελών και ακοντίων των μουσουλμάνων,οι Φράγκοι ,καλύτερα θωρακισμένοι με βαριές σιδερόκροικες πανοπλίες,υπομένουν προχωρόντας νότια.Λίγα χιλιόμετρα μακριά από το χωριό Αρφούφ,ο Σουλτάνος βρίσκει την κατάλληλη ευκαιρία και το έδαφος για να επιτεθεί.Παρόλο που αρχικά φαίνεται να νικά,τελικώς ,μετά από τρεις εφόδους που έκαναν οι Ναΐτες και οι Ιωαννίτες,ηττάται χάνοντας εφτά χιλιάδες άντρες,εν αντιθέσει με τους Φράγκους που χάνουν περίπου διακόσιους.
Δεν παραιτείται όμως και ακολουθεί κατά πόδας τους Δυτικούς.Ο Ριχάρδος,γενναίος,αισιόδοξος και ευδιάθετος σ'όλη την πορεία προς την Ιερή Πόλη, καταλαμβάνεται από μισαλλοδοξία και αρνητικότητα,αντικρίζοντας την Ιερουσαλήμ.Νιώθει αδύναμος και μικρός για να εκπληρώσει τι "θέλημα του Θεού" και δίνει υπερβολική σημασία στα προβλήματα που ενδεχομένως να αντιμετώπιζαν οι Σταυροφόροι,άν επιχειρούσαν πολιορκία(έλλειψη νερού,μειονεκτική θέση,αδυναμία ανεφοδιασμού)αλλά και στηριζόμενος στην απροθυμία και τη νοθρότητα που χαρακτήριζε τους Γάλλους.Αποφασίζει να υποχωρήσει και να γυρίσει στην Αγγλία,όπου τα πράγματα ήταν δύσκολα και η εξουσία σφετεριζόταν από τον Ιωάννη τον ακτήμονα,τον ανίκανο και πανούργο αδελφό του.Ο Σαλαντίν καταλαβαίνει το πλεονέκτημα που αποκτά και, αμέσως μετά την υποχώρηση του Ριχάρδου προς το βορρά,αρχίζει να πολιορκεί τη Γιάφα,μια σχεδόν παράκτια πόλη-κάστρο.Ο Άγγλος βασιλιάς,αποφασισμένος να μην φύγει ταπεινωμένος επιχειρεί να εμποδίσει τη πτώση της πόλης και, παρ'όλο που εκείνη είχε σχεδόν καταληφθεί, επιτίθεται με το στρατό να κατεβαίνει από τις γαλέρες και να μάχεται απευθείας με τους Σαρακηνούς.Αν και σε καλύτερη θέση και κατά πολλοί περισσότεροι,οι μουσουλμάνοι το βάζουν στα πόδια με άφιξη του ίδιου του Ριχάρδου στη μάχη,όπου πολέμισε πεζός,τρέμοντας και μόνο στο άκουσμα του και όπως τον έλεγαν αυτοί:"Μελέχ Ρικ".Ο σουλτάνος σαστίζει και ντρέπεται για τη δειλία των πολεμιστών του.Ο Ριχάρδος τελικώς συνάπτει ειρήνη με το Σαλαντίν,αφού η επιστροφή του στη πατρίδα ήταν αναπόφευκτη,με τους εξής όρους:" Όλα τα εδάφη που είχαν καταλάβει οι Σταυροφόροι θα παρέμεναν στα χέρια τους,εκτός από την Ασκαλών,η οποία θα κατεδαφιζόταν.Οι προσκυνητές θα μπορούσαν ελεύθερα να προσκυνουν τον Πανάγιο Τάφο,στα Ιεροσόλυμα,άοπλοι και με την προϋπόθεση να μήν διανυκτερέυουν."
Αυτή η συμφωνία δηλώνει το βάθος της εκτίμησης που έτρεφαν οι δύο σπουδαίοι ηγέτες ο ένας για τον άλλο.Βρέθηκαν στα ίδια εδάφη,πολέμισαν για αυτά,αλλά δεν συναντήθηκαν ποτέ πρόσωπο με πρόσωπο,γιατί,όπως λέει ο Σαλαντίν:"Δεν ταιριάζει σε δυο ανθρώπους και ιδιαίτερα ηγέτες, από τη στιγμή που θα συναντηθούν και αναπτύξουν μια φιλική σχέση,να συνεχίζουν να μάχονται,σαν να ήταν εχθροί."
Λίγο μετά την αποχώρηση του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου από τους Αγίους Τόπους,ο Σαλαντίν έπεσε σε μια βαθιά μελαγχολία,που επιδεινωνόταν συνεχώς και είχε ως αποτέλεσμα την αποστροφή του από τον έξω κόσμο,αλλά και από τη ίδια τη ζωή,καθώς δίσταζε ακόμα και να φάει.Λίγους μήνες μετά και ενώ η κατάστασή του είχε αρχίσει να βελτιώνεται,έστω και ελάχιστα,ο Μεγάλος Σουλτάνος,που ένωσε τον διχασμένο μέχρι τότε αραβικό κόσμο και ανέκτησε την Αγία Πόλη,ο φημισμένος,πολυμήχανος,ηθικός και σοφός Σαλαντίν αφήνει την τελευταία του πνοή...
Με αφορμή το θάνατό του στις 4 Μαρτίου του 1193,έγραψα αυτό το πολύ σύντομο "βιογραφικό",αν μπορεί κανεί να το χαρακτηρίσει έτσι...στηριζόμενος στο βιβλίο
"Οι Πολεμιστές του Θεού" του James Reston ,Jr.


Το άγαλμα του Ριχάρδου Α' Λεοντόκαρδου στο κτίριο του αγγλικού κοινοβουλίου